Kedi Kusması: Nedenleri ve Evde Çözüm Yolları

Kedisi sabah erkenden halının ortasına kusan herkesin aklından aynı soru geçer: "Bu normal mi, yoksa vetere mi koşmalıyım?" Kedi kusma konusu tam da bu yüzden kafa karıştırıcı; bazen tamamen zararsız bir tüy yumağı, bazen ciddi bir sorunun ilk işareti olabiliyor. Aşağıda neyi nasıl ayırt edeceğinizi ve evde hangi adımları güvenle uygulayabileceğinizi bulacaksınız.

Kedim neden kusuyor?

Kusmanın tek bir sebebi yok, ama pratikte karşımıza çıkan nedenler birkaç grupta toplanıyor:

Tüy yumağı (trikobezoar): Kedi kendini yalarken yuttuğu tüyler midede birikir ve silindir şeklinde geri çıkar. Uzun tüylü kedilerde ve tüy dökümü mevsimlerinde daha sık görülür.
Hızlı yeme: Maması bitmiş gibi saldıran, çiğnemeden yutan kediler yedikten hemen sonra neredeyse hiç sindirilmemiş mama çıkarır. Bu genelde "regürjitasyon"dur, yani gerçek kusma bile sayılmaz.
Ani mama değişikliği: Yeni mamaya bir günde geçmek mide bağırsak sistemini zorlar.
Yenmemesi gereken şeyler: Saç bandı, iplik, poşet parçası, ev bitkileri.
Boş mide asidi: Uzun süre aç kalan kedi sarı-köpüklü safra kusabilir. Genelde sabaha karşı olur.
Parazitler: Özellikle genç kedilerde ve dışarı çıkanlarda.
Altta yatan hastalıklar: Böbrek, karaciğer, pankreas sorunları, hipertiroidi, bağırsak iltihapları.

Hangi durumda "bekleyip görebilirim", hangi durumda acil?

Bu ayrımı yapmanın en kolay yolu kedinin genel haline bakmak. Kustuktan sonra silkelenip gidip oynuyorsa, iştahı yerindeyse, dışkısı normalse büyük olasılıkla basit bir olaydır. Aşağıdakiler varsa evde çözüm arama aşaması bitmiştir:

24 saat içinde üç veya daha fazla kusma, ya da art arda öğürme
Kusmukta kan, kahve telvesi görünümü ya da dışkı kokusu
Su içmeyi de reddetmek, halsizlik, saklanma
Şişkin veya elle dokununca gergin karın
Öğürüp bir şey çıkaramama (ip yutma şüphesi)
Eşzamanlı ishal ve hızlı kilo kaybı

Uyarı işaretlerini daha ayrıntılı ele aldığımız veterinere gitme zamanlaması rehberi bu konuda iyi bir kontrol listesi sunuyor.

Evde adım adım ne yapmalı?

Kusmuğu incelemeden temizlemeyin. Tüy yumağı mı, mama mı, sarı sıvı mı, yabancı cisim mi? Rengi ve içeriği nedeni doğrudan işaret eder. Şüpheliyse fotoğraf çekin; veteriner için değerlidir.
Mamayı 4-6 saat kaldırın. Mideye kısa bir mola verin. Ama suyu asla kaldırmayın; kedi kusarken sıvı kaybeder. Yavru kedilerde ve şeker hastalarında bu aç bırakma süresini uygulamayın, doğrudan veterinere sorun.
Su içmesini kolaylaştırın. Kusan kedi çok su içmek istemez. Geniş, sığ kaplar kullanın, birkaç noktaya kap koyun, akan su seven kediler için çeşme deneyin. Islak mama vermeye başlamak da sıvı alımını arttırır.
Küçük porsiyonla yeniden başlayın. Aradan sonra normal mamasının çeyrek porsiyonunu verin. Tolere ederse iki saat arayla porsiyonu arttırın. 24 saat içinde normale dönmüş olmalı.
Tüy yumağıysa tüy bakımına yoğunlaşın. Günlük tarama, yutulan tüy miktarını gerçekten azaltır. Uzun tüylü kediler için tüy bakımı ve tıraşlama yaklaşımlarını anlattığımız içerik işinizi kolaylaştırır. Malt macunu gibi ürünleri kullanacaksanız dozunu abartmayın.
Hızlı yiyorsa yeme düzenini değiştirin. Günlük porsiyonu 3-4 öğüne bölün, yavaş yeme kabı veya bulmaca kabı kullanın. Birden fazla kedi varsa kapları ayrı odalara koyun; rekabet hızlı yemeyi tetikler.
Mama geçişini 7-10 güne yayın. İlk günler eski mamanın içine %25 yeni mama karıştırın, kademeli arttırın.
Ortamı gözden geçirin. İplikler, saç lastikleri, plastik poşetler ve zehirli ev bitkileri kaldırılmalı. Kedi bölgesi kurgusunu anlattığımız rehberdeki güvenlik önerileri burada işe yarar.
Kayıt tutun. Tarih, saat, kusmuk içeriği, o gün ne yediği. Tekrarlayan kedi kusma vakalarında bu not veteriner muayenesinde teşhisi hızlandırır.

Sık yapılan hatalar

İnsan ilacı vermek. Bulantı kesici veya ağrı kesiciler kedilerde toksiktir. Paracetamol içerenler ölümcül olabilir.
Su kısıtlamak. "Kussun diye su vermiyorum" mantığı kediyi dehidrasyona sokar.
İnek sütü ikram etmek. Yetişkin kedilerin çoğu laktozu sindirmez; tabloyu kötüleştirir.
Her kusmayı tüy yumağına yazmak. Haftada birkaç kez kusan kediyi "tüylü kedi işte" diye geçiştirmek, böbrek veya tiroit sorunlarının atlanmasına yol açar.
Sarkan ipi çekmek. Ağızdan veya makattan görünen ipi asla çekmeyin; bağırsağı kesebilir. Doğrudan kliniğe gidin.
Aç bırakmayı uzatmak. 12 saatten fazla aç kalan kedide karaciğer sorunları başlayabilir.
Parazit ve aşı takvimini ihmal etmek. Düzenli iç parazit koruması kusma nedenlerinin bir kısmını baştan ortadan kaldırır.

Ne sıklıkta kusma "çok" sayılır?

Kabaca ölçü şudur: ayda bir-iki kez, son